หลังจากพยายามติดต่อกับยานโคจรสำรวจบรรยากาศดาวอังคาร MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN) ซ้ำแล้วซ้ำเล่าเป็นเวลาหลายเดือน ในที่สุด NASA ก็ประกาศว่ายานสำรวจดาวอังคารลำดังกล่าวสิ้นสุดภารกิจอย่างเป็นทางการแล้ว โดยสัญญาณครั้งสุดท้ายจาก MAVEN ถูกได้รับผ่านเครือข่ายสื่อสารอวกาศห้วงลึกของ NASA หรือ Deep Space Network (DSN) เมื่อวันที่ 6 ธันวาคม ก่อนที่วงโคจรของยานซึ่งใช้พลังงานแสงอาทิตย์จะพาเคลื่อนตัวไปอยู่ด้านหลังของดาวอังคาร
เมื่อยานโผล่ออกมาจากอีกด้านหนึ่งของดาวอังคาร ข้อมูลโทรมาตร (Telemetry) แสดงให้เห็นว่า MAVEN ได้เข้าสู่โหมดปลอดภัย (Safe Mode) และกำลังหมุนคว้างอย่างควบคุมไม่ได้ ส่งผลให้สูญเสียพลังงาน ตามรายงานของคณะกรรมการตรวจสอบของ NASA เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ความพยายามในการติดต่อกับ MAVEN นับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมาล้วนไม่ประสบความสำเร็จ ตามแถลงการณ์ของ NASA และเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานได้จัดงานแถลงข่าวเมื่อวันที่ 3 มิถุนายน เพื่อหารือเกี่ยวกับการสิ้นสุดภารกิจของยานลำนี้ อย่างไรก็ตาม สาเหตุที่แท้จริงของเหตุขัดข้องซึ่งเกิดขึ้นขณะยานอยู่ด้านหลังดาวอังคารยังคงอยู่ระหว่างการสอบสวน
การประกาศยุติภารกิจของ MAVEN ถือเป็นการปิดฉากภารกิจด้านวิทยาศาสตร์และการสำรวจที่ดำเนินมายาวนานกว่า 10 ปี MAVEN ถูกส่งขึ้นสู่อวกาศด้วยจรวด Atlas V ของ United Launch Alliance ในเดือนพฤศจิกายน 2013 ก่อนจะเดินทางถึงวงโคจรรอบดาวอังคารในอีก 10 เดือนต่อมา และเริ่มภารกิจศึกษาบรรยากาศของดาวเคราะห์สีแดงอย่างต่อเนื่องนับแต่นั้นเป็นต้นมา
Shannon Curry หัวหน้าทีมวิจัยของภารกิจ MAVEN กล่าวระหว่างการแถลงข่าวเมื่อวันพุธว่า MAVEN คือ “ภารกิจสำรวจดาวอังคารที่ดีที่สุดเท่าที่เคยมีมา” ขณะที่ Mike Moreau ผู้จัดการโครงการ MAVEN กล่าวชื่นชมทีมงานทุกคนที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของภารกิจ พร้อมยอมรับว่าการสิ้นสุดภารกิจครั้งนี้สร้างความรู้สึกสูญเสียอย่างมาก โดยกล่าวว่า “พวกเรารู้สึกราวกับสูญเสียคนที่รักไปคนหนึ่ง เมื่อภารกิจนี้ต้องจบลง”
Shannon Curry เห็นด้วยกับความรู้สึกดังกล่าว แต่ก็เน้นย้ำถึงความสำเร็จมากมายของภารกิจ MAVEN ตลอดระยะเวลากว่า 10 ปีที่ผ่านมา เธอกล่าวว่า “ทีมงานทุกคนรู้สึกเสียใจกับการสิ้นสุดภารกิจครั้งนี้อย่างมาก แต่ในขณะเดียวกัน เราก็ภาคภูมิใจอย่างยิ่งกับผลงานทางวิทยาศาสตร์ที่เราสร้างขึ้นตลอดทศวรรษที่ผ่านมา” พร้อมยกย่อง MAVEN ว่าเป็น “ยานสำรวจที่ศึกษาการสูญเสียบรรยากาศของดาวเคราะห์ได้ดีที่สุดในระบบสุริยะ” อีกด้วย
ภารกิจดั้งเดิมของ MAVEN ถูกวางแผนให้มีอายุเพียง 1 ปีโลกเท่านั้น แต่ด้วยการทำงานที่มีประสิทธิภาพและเสถียร ยานจึงได้รับการขยายภารกิจออกไปอีกกว่า 10 ปี ขณะที่การสูญเสีย MAVEN ทำให้ปัจจุบันเหลือยานสำรวจของ NASA ที่ยังปฏิบัติงานอยู่ในวงโคจรรอบดาวอังคารเพียง 2 ลำ ได้แก่ Mars Odyssey ซึ่งถูกส่งขึ้นสู่อวกาศในปี 2001 และ Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) ที่ถูกส่งขึ้นในปี 2005 โดยยานทั้งสองลำต่างก็ยังคงปฏิบัติภารกิจได้นานเกินกว่าอายุภารกิจที่กำหนดไว้เดิมเช่นกัน
นอกจากนี้ MAVEN ยังเป็นหนึ่งในยานอวกาศ 5 ลำที่ NASA ใช้เป็นสถานีถ่ายทอดสัญญาณสื่อสารให้กับรถสำรวจบนพื้นผิวดาวอังคาร โดยยานอีก 4 ลำที่ยังคงปฏิบัติงานอยู่ ได้แก่ Mars Odyssey, MRO, Mars Express และ Trace Gas Orbiter ของยุโรป
MAVEN ยังถือเป็นยานสำรวจลำแรกที่ติดตั้งเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ซึ่งออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อศึกษาวิวัฒนาการของบรรยากาศดาวอังคารและปฏิสัมพันธ์ระหว่างบรรยากาศกับลมสุริยะ ภารกิจดังกล่าวได้ส่งมอบข้อมูลสำคัญที่นำไปสู่การค้นพบทางวิทยาศาสตร์ใหม่ ๆ มากมาย แม้หลังจากที่ยานจะขาดการติดต่อไปแล้วก็ตาม
“ข้อมูลที่ MAVEN เก็บรวบรวมไว้จะยังคงมอบข้อมูลเชิงลึกอันทรงคุณค่าเกี่ยวกับดาวอังคารให้กับนักวิทยาศาสตร์ต่อไปอีกหลายทศวรรษ” Louise Prockter ผู้อำนวยการฝ่ายวิทยาศาสตร์ดาวเคราะห์ของ NASA กล่าวในแถลงการณ์ของหน่วยงาน
Shannon Curry กล่าวว่า “เรายังมีสิ่งอีกมากมายให้เรียนรู้จากชุดข้อมูลมหาศาลที่กำลังจะถูกจัดเก็บเข้าสู่คลังข้อมูลถาวร โดยข้อมูลเหล่านี้ยังคงมีคุณค่าทางวิทยาศาสตร์และสามารถนำไปสู่การค้นพบใหม่ ๆ ได้อีกในอนาคต”
หมายเหตุจากบรรณาธิการ: บทความนี้ได้รับการอัปเดตเมื่อเวลา 15:50 น. ตามเวลา EDT (19:50 น. GMT) ของวันพุธที่ 3 มิถุนายน 2026 เพื่อเพิ่มเติมข้อมูลและคำแถลงจาก NASA และเจ้าหน้าที่โครงการ MAVEN ที่ได้กล่าวระหว่างการแถลงข่าวประกาศยุติภารกิจของยานสำรวจดังกล่าว
เรียบเรียง : ทีมงาน Thai Aerospace
วันอังคาร ที่ 9 มิถุนายน พ.ศ.2569
ที่มาของข่าวและภาพ
https://www.space.com/space-exploration/launches-spacecraft/nasas-maven-mars-orbiter-is-officially-dead-after-months-of-radio-silence
ที่มาของวีดีโอ
https://www.youtube.com/live/4WALToxcMjo?si=rguDzjDrSZqVABiS
ขอขอบคุณมา ณ ที่นี้
